16.03.2020

Przygotowana likwidacja (pre-pack) – czym jest?

Dawid Stalmach

Przygotowana likwidacja została wprowadzona do ustawy Prawo upadłościowe z dniem 1 stycznia 2016 r. Jej stosowanie jest szeroko rozpowszechnione już od wielu lat między innymi w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W systemach anglosaskich znana jest pod pojęciem pre-pack insolvency. 

Przygotowana likwidacja a „zwykłe” postępowanie

Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie oczekiwań wierzycieli oraz zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika.

Przygotowana likwidacja odróżnia się od „zwykłej” likwidacji sposobem, w jaki dochodzi do sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego (jego zorganizowanej części). W teorii ma to zapewnić lepsze zabezpieczenie wierzycieli i dać większą szansę na zachowanie działającego biznesu.

W toku typowej upadłości likwidacyjnej to syndyk w wyniku ogłoszenia upadłości przystępuje do likwidacji przedsiębiorstwa dłużnika. W szczególności ma on dążyć do sprzedania przedsiębiorstwa upadłego w całości, o ile jest to możliwe. Taki obowiązek został wyrażony wprost w art. 316 Prawa upadłościowego. Przepis ten uszczegóławia jedną z dyrektyw postępowania upadłościowego (wyrażoną w art. 2 ust. 1) stanowiącą, że o ile przemawiają za tym racjonalne względy, należy dążyć do utrzymania dotychczasowego przedsiębiorstwa dłużnika.

Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży

Zasadniczą różnicą w stosunku do „zwykłej” upadłości jest fakt, że żeby przygotowana likwidacja została przeprowadzona, należy złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika. Wniosek taki może być zawarty we wniosku o ogłoszenie upadłości lub osobno w toku postępowania upadłościowego. W warunkach tych wskazuje się między innymi podmiot (osobę fizyczną, spółkę), na rzecz którego miałoby zostać sprzedane przedsiębiorstwo oraz cenę. Wyboru osoby nabywcy dokonuję wnioskodawca i nie jest ona w żaden sposób narzucona przez sąd lub przepisy prawa.

W praktyce, pomocne dla sądu upadłościowego jest przedłożenie wraz z wnioskiem projektu umowy, która w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o pre-pack miałaby zostać zawarta przez syndyka z nabywcą przedsiębiorstwa. Co istotne, w umowie tej musi zostać wskazana proponowana cena za jaką przedsiębiorstwo ma zostać sprzedane.

Opis i oszacowanie przedsiębiorstwa

Wymogiem przeprowadzenia przygotowanej likwidacji jest uprzednie sporządzenie opisu i oszacowania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Może go dokonać osoba wpisana na listę biegłych sądowych.

Biegły wykonuje opis i oszacowanie zgodnie ze standardami obowiązującymi rzeczoznawców majątkowych, jak również realizując wymogi stawiane przez samą ustawę (np. art. 319 Prawa upadłościowego). Wymagania stawiane przez ustawodawcę w związku ze sporządzeniem opisu i oszacowania w ramach przygotowanej likwidacji są wyjątkowo istotne. To od ustaleń biegłego uzależniona jest cena, za którą może dojść do sprzedaży przedsiębiorstwa oraz czy przygotowana likwidacja w ogóle dojdzie do skutku.

Zgodnie z ustawą, sąd uwzględni wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży co do zasady tylko w sytuacji, w której cena zaoferowana przez potencjalnego nabywcę przedsiębiorstwa jest wyższa niż kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na zasadach ogólnych (np. w trybie upadłości likwidacyjnej), pomniejszona o koszty postępowania.

Cena sprzedaży

Przygotowana likwidacja jest korzystna ze względu na relatywnie niskie koszty, w porównaniu z postępowaniem w trybie upadłości likwidacyjnej i układowej. Mniejsze koszty oznaczają możliwość zaspokojenia wierzycieli w większym stopniu.

Cena sprzedaży przedsiębiorstwa jest wynikiem negocjacji pomiędzy osobą uprawnioną do złożenia wniosku, a podmiotem zainteresowanym zakupem przedsiębiorstwa. Nie istnieje podczas takich negocjacji wymóg udziału syndyka czy też innej osoby. Jest to logiczną konsekwencją faktu, iż negocjacje mogą, a nawet powinny być, przeprowadzone jeszcze przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. W większości przypadków (choć nie jest to regułą) osobą prowadzącą negocjacje będzie sam dłużnik.

W wyjątkowych okolicznościach sąd zatwierdzi warunki sprzedaży w ramach przygotowanej likwidacji, gdy cena w nich proponowana nie jest wyższa od kwoty wskazanej w opisie. Taka sytuacja zachodzi, gdy cena jest zbliżona do kwoty możliwej do uzyskania w „zwykłym” postępowaniu upadłościowym. Jednakże w takiej sytuacji koniecznym jest wystąpienie co najmniej jednej z dwóch okoliczności faktycznych:

  • ważnego interesu społecznego lub
  • możliwości zachowania w ten sposób przedsiębiorstwa dłużnika.

Odrębną regulację ustawodawca przewidział dla osób w szczególny sposób związanych z upadłym (lub członkami jego organów, wspólnikami itp.). Osobami w szczególny sposób związanymi są:

  • małżonkowie,
  • krewni lub powinowaci w linii prostej,
  • krewni lub powinowaci w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie,
  • osoby pozostające z upadłym w faktycznym związku, prowadzące z nim wspólnie gospodarstwo domowe (np. konkubina), albo przysposobieni lub przysposabiający.

W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa tym osobom, cena nie może być niższa niż cena oszacowania, określona w opisie i oszacowaniu przedsiębiorstwa.

Wydanie przedsiębiorstwa z dniem ogłoszenia upadłości

Prawo upadłościowe przewiduje również możliwość przyspieszenia procesu wydania nabywcy przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Pod warunkiem spełnienia przez nabywcę określonych wymogów wydanie przedsiębiorstwa może nastąpić już z dniem ogłoszenia upadłości w ramach przygotowanej likwidacji (o ile wniosek zostanie uwzględniony). Przede wszystkim, nabywca musi wpłacić na rachunek depozytowy sądu kwotę odpowiadającą cenie wskazanej we wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży, a do samego wniosku dołączyć potwierdzenie zrealizowania płatności.

Rozpatrzenie wniosku

Po zbadaniu okoliczności danej sprawy i rozpatrzeniu wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży, sąd uwzględnia go bądź też oddala jako niezasadny w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Następnie dochodzi do ogłoszenia wniosku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Zgodnie z nowelizacją Prawa upadłościowego, od 1.12.2020 r. ma powstać Krajowy Rejestr Zadłużonych, który w tym zakresie przejmie rolę Monitora Sądowego i Gospodarczego.

W postanowieniu uwzględniającym wniosek sąd zatwierdza warunki sprzedaży zawierające co najmniej cenę oraz nabywcę przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Sąd może również odwołać się do projektu umowy przedstawionego przez wnioskodawcę. Na postanowienie oddalające wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży zażalenie przysługuje dłużnikowi oraz wnioskodawcy składającemu wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, a na postanowienie uwzględniające ten wniosek – dłużnikowi oraz każdemu z wierzycieli

Do podpisania umowy sprzedaży z nabywcą wskazanym w warunkach sprzedaży określonych w postanowieniu zobowiązany jest syndyk w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, chyba że warunki sprzedaży przewidywały inny termin.

Przygotowana likwidacja w Polsce

Przygotowana likwidacja jest nową instytucją w polskim prawie upadłościowym. Jej potencjał nie został jeszcze w sposób dostateczny wykorzystany. Jej zaletami są z pewnością szybkość postępowania, jak również możliwość wyboru przez dłużnika inwestora, który nabędzie jego przedsiębiorstwo.

Z raportu Fundacji Court Watch Polska sporządzonym w 2019  r. wynika, że w latach 2016 – 2018  r. wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży złożono w 127 postępowaniach upadłościowych, z czego w samym roku 2018 – 41, co świadczy o stosunkowo dużym zainteresowaniu tą instytucją.

Kontakt

Konieczny, Wierzbicki
Kancelaria Radców Prawnych sp.p.

    Strona jest chroniona przez Google reCAPTCHA v3. Więcej informacji o Google reCAPTCHA znajduje się w polityce prywatności i warunkach świadczenia usług.

    Administratorem Twoich danych osobowych jest Konieczny, Wierzbicki Kancelaria Radców Prawnych Sp. p. z siedzibą w Krakowie, ul. Kącik 4, 30-549 Kraków.
    NIP: 9452181482 REGON: 123240424
    Przetwarzamy Twoje dane wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na wiadomość przesłaną przez formularz kontaktowy i dalszej komunikacji (co stanowi nasz prawnie uzasadniony interes) – przez czas nie dłuższy niż konieczny do udzielenia Ci odpowiedzi, a potem przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń. Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich kopii, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego. Więcej szczegółów znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.
    jooble mackrell Autoryzowany Doradca New Connect Invest in Poland british polish chamber of commerce Laureat Rankingu Kancelarii Prawniczych Rzeczpospolitej 2018 CATALYST Autoryzowany Doradca Irish polish chamber of commerce restrukturyzacja.pl